Een op de vijf Nederlanders tussen de 18 en 30 woont op dit moment bewust apart van hun partner. Niet door omstandigheden, maar als eigen keuze. Uit onderzoek dat het CBS in maart 2026 publiceerde, blijkt dat LAT-relaties in Nederland gestaag groeien, en dat de groei het sterkst is onder hoog opgeleide vrouwen met een stabiel inkomen. Geen toeval.
Wat houdt een LAT-relatie precies in
LAT staat voor "Living Apart Together": je hebt een serieuze, toegewijde relatie, maar je deelt geen huishouden. Twee adressen, twee huissleutels, en de vrijheid om je eigen leven te leiden naast een volwaardige relatie. Geen discussie over wie welke boodschappen doet, geen aanpassing van je slaapschema aan dat van een ander, geen gedeelde rekeningen die voor wrijving zorgen.
In veel gevallen begint een LAT-relatie als tijdelijke situatie, bijvoorbeeld omdat partners in verschillende steden wonen of omdat samenwonen financieel niet uitkomt. Maar een groeiende groep vrouwen kiest er bewust voor om het zo te houden, ook als de omstandigheden veranderen.
Wat de CBS-cijfers zeggen
Onder 60-70-jarigen heeft nu 5% van de Nederlanders een LAT-relatie, tegenover 3% in 2014. Maar de groep die het meest opvalt, is jonger: onder de 18-30-jarigen leeft bijna 21% in een LAT-arrangement. Dat is meer dan een op de vijf.
Wat verder opvalt in het CBS-onderzoek: de keuze voor een LAT-relatie hangt sterk samen met opleiding en economische zelfstandigheid. Hoe hoger de opleiding, hoe groter de kans dat iemand apart blijft wonen van een partner. En driekwart van de vrouwen tussen de 50 en 60 geeft aan financiële onafhankelijkheid cruciaal te vinden. Veel van hen willen die onafhankelijkheid niet opgeven voor samenwonen.
Waarom vrouwen er bewust voor kiezen
De redenen die vrouwen noemen zijn consistent. Ruimte voor jezelf. Vrijheid om je eigen dag in te richten. Geen aanpassing aan de gewoontes van een ander. Vrouwen die eerder gescheiden zijn, kiezen bij een nieuwe relatie significant vaker voor een LAT-constructie. Ze weten wat ze verliezen als ze hun zelfstandigheid inleveren, en ze willen dat niet nog een keer meemaken.
Er speelt ook iets dat minder snel hardop wordt gezegd: samenwonen brengt onzichtbare verwachtingen mee. Je loopt elkaars ritme in. Je past je kookgewoonten aan, je houdt rekening met iemands werk- en slaaptijden, je neemt kleine aanpassingen voor lief die je eigenlijk liever niet doet. Vrouwen die jaren hun eigen huishouden hebben gerund, hun eigen prioriteiten stellen en hun eigen agenda bewaken, staan niet altijd te springen om dat in te leveren.
Het verband met carrière en opleiding
Voor carrièrevrouwen speelt dit extra sterk. Wie gewend is autonoom beslissingen te nemen, doet dat ook in haar persoonlijke leven. Wie goed verdient, kan financieel ook twee huishoudens dragen. En wie haar professionele vrijheid serieus neemt, denkt twee keer na voordat ze structuren accepteert die haar vrijheid beperken.
Dat betekent niet dat carrièrevrouwen niet kunnen of willen samenwonen. Het betekent dat ze de keuze bewuster maken. Samenwonen is geen logische "volgende stap" meer na een jaar of twee daten. Het is een afweging, net zoals andere beslissingen in hun leven.
Voor tips over hoe je relatie en ambities naast elkaar laat bestaan, lees ook 5 regels die je een betere partner maken — want een gezonde relatie vraagt aandacht, ongeacht of je samen woont of niet.
De praktische kant die niemand bespreekt
Een LAT-relatie is niet altijd eenvoudig. Je mist de dagelijkse vanzelfsprekendheid van samenwonen: de spontane maaltijden, de stilte naast elkaar op de bank. Je moet bewuster plannen wie wanneer naar wie gaat, en hoe je uitgaven verdeelt als je samen op vakantie gaat of een grote aankoop doet.
Twee huishoudens kosten meer dan één. Dat is een reëel nadeel, en het is verstandig daar nuchter over te zijn. Maak praktische afspraken, ook al voelt dat onromantisch. De meeste LAT-stellen regelen dit gewoon zakelijk, net zoals ze andere logistieke kwesties in hun leven aanpakken.
Ben je eerder in de financiële problemen geraakt na een scheiding? Dan is het ook nuttig om te lezen hoe je dat kunt voorkomen, al is het maar om te weten welke afspraken achteraf frictie voorkomen.
Wat dit voor jou kan betekenen
Een LAT-relatie is geen compromis en geen teken dat de relatie niet serieus genoeg is. Het is een bewuste keuze die bij een specifiek type vrouw past: iemand die haar eigen leven serieus neemt, die heeft opgebouwd wat ze heeft en dat niet zomaar wil inleveren voor sociale conventies.
Als je merkt dat je in je relatie gelukkig bent, maar bij het idee van samenwonen iets in je schouders oploopt: dat gevoel is informatie. Misschien wil je dat gesprek aangaan met je partner. Niet als signaal dat er iets mis is, maar als signaal dat je weet wat je wilt. En dat is precies de mentaliteit die je verder brengt, zowel in je werk als in je privéleven.
