Als jij na je pensioenleeftijd rondkomt op 60 procent van wat je mannelijke collega ontvangt, klinkt dat alarmerend. Toch is dat de Nederlandse werkelijkheid. Vrouwen krijgen hier gemiddeld 40 procent minder pensioen dan mannen, een van de grootste kloven binnen de Europese Unie. En de helft van de Nederlanders weet het niet eens.
Hoe dit zo is gekomen
De pensioenkloof is geen toeval. Hij bouwt zich jarenlang op, laag voor laag, door een combinatie van factoren die ieder op zichzelf al meetellen. Samen vormen ze een probleem dat sluipend groeit terwijl jij gewoon aan het werk bent.
Verreweg de grootste factor is parttime werken. Van alle werkende vrouwen in Nederland werkt 73 procent minder dan de volledige werkweek. Bij mannen is dat 23 procent. Pensioen bereken je op basis van je inkomen en gewerkte uren - minder uren betekent minder premie-inleg, en dat telt na dertig jaar loopbaan flink op.
Daarboven op komt de loonkloof. Vrouwen verdienen gemiddeld 10,5 procent minder dan mannen voor vergelijkbaar werk. Ook dat druk je direct door in je pensioenopbouw: wie minder verdient, betaalt minder premie en krijgt straks minder uitbetaald. We schreven eerder al over de loonkloof die pas na je 26e echt begint te spelen, een patroon dat nauw samenhangt met de momenten waarop vrouwen vaker parttime gaan werken.
Verder werken vrouwen vaker in sectoren zoals de zorg en het onderwijs, waar pensioenregelingen traditioneel minder ruim zijn dan in technische of financiële sectoren. Loopbaanonderbrekingen door zwangerschapsverlof of mantelzorg vallen bij vrouwen vaker en langer uit, en elke onderbreking is een gat in je pensioenopbouw.
Het nieuwe pensioenstelsel lost het niet op
In 2026 en 2027 stappen de vijf grote pensioenfondsen over naar het nieuwe pensioenstelsel. Klinkt als goed nieuws. Voor vrouwen is de situatie genuanceerder.
Onder het nieuwe stelsel bouw je aan het begin van je loopbaan meer pensioen op dan aan het einde. Dat klinkt gunstig: jongere premie-inleg staat langer te renderen. Maar het is precies in die eerste carrièrejaren dat vrouwen het vaakst parttime werken, zorgtaken oppakken en loopbaanonderbrekingen nemen. De gaten in de vroege jaren wegen daardoor straks zwaarder dan voorheen.
Lees ook hoe de loontransparantiewet ervoor zorgt dat werkgevers binnenkort hun salarissen openbaar moeten maken, een wet die indirect ook de pensioenkloof kan helpen dichten door eerlijker beloning af te dwingen.
Wat je nu al kunt doen
Het goede nieuws: je staat niet machteloos. Er zijn stappen die je vandaag al kunt zetten om je pensioensituatie te verbeteren.
Check mijnpensioenoverzicht.nl. Op dit overheidsportaal zie je in één overzicht hoeveel AOW je opbouwt, welk werkgeverspensioen je hebt staan en wat dat samen maandelijks oplevert na je pensionering. Veel vrouwen staan versteld als ze dit voor het eerst zien. Beter schrikken nu dan later.
Overweeg vrijwillig bijstorten. Werk je bij een pensioenfonds dat dit aanbiedt? Dan kun je vrijwillig extra premie inleggen om gaten in je opbouw te dichten. Vraag je werkgever of je pensioenfonds of dit mogelijk is en wat het kost.
Praat met je partner over pensioenverevening. Bij een scheiding heb je recht op de helft van het pensioen dat je partner tijdens jullie huwelijk opbouwde. Maar weet je ook dat je dit bij leven al kunt afspreken? Ga dit gesprek niet uit de weg. Lees ook hoe je gescheiden kunt gaan zonder geldproblemen als je wilt weten welke financiële afspraken er allemaal bij komen kijken.
Als je parttime werkt
Parttime werken is een bewuste keuze voor veel vrouwen, en dat is volstrekt legitiem. Het loont alleen om de financiële gevolgen scherp te hebben.
Een rekensom: wie twintig jaar lang vier dagen per week werkt in plaats van vijf, bouwt bijna 20 procent minder pensioen op dan een fulltime collega met hetzelfde uurloon. Over een loopbaan van veertig jaar kan dat oplopen tot meer dan €80.000 verschil in totale pensioenuitkering.
Het gaat er niet om dat je meer uren moet werken. Het gaat erom dat je weet wat je keuze kost, en dat je er bewust voor compenseert via aanvullend sparen, beleggen of duidelijke afspraken binnen je relatie.
Dit zijn de bedragen waar het om gaat
Als een man na zijn pensioen €1.500 per maand ontvangt van zijn pensioenfonds plus AOW, ontvangt een vrouw in vergelijkbare omstandigheden gemiddeld €900. Dat scheelt €600 per maand, ofwel €7.200 per jaar. Over twintig pensioenjaren is dat €144.000.
Dit zijn geen hypothetische bedragen. Het is de gemiddelde Nederlandse situatie op dit moment. De enige vraag is of jij boven of onder dat gemiddelde uitkomt.
Bewustzijn is de eerste stap. Check je pensioen via mijnpensioenoverzicht.nl, praat erover met je werkgever en bespreek het met je partner. Het hoeft geen groot ingewikkeld plan te zijn, maar het begint ermee dat je het weet.